6 องค์กรที่ทุกคนใน Supply Chain ยาและวัคซีนต้อง Follow | CET

Body

"14.3 ล้านเด็กทั่วโลกไม่เคยได้รับวัคซีนเลยแม้แต่เข็มเดียวในปี 2024"

นี่ไม่ใช่ตัวเลขสมมติ — องค์การอนามัยโลก (WHO) รายงานข้อมูลนี้ใน Immunization Coverage Fact Sheet ล่าสุด โดยอัตราครอบคลุมวัคซีน DTP3 ยังคงค้างอยู่ที่ 85% ต่ำกว่า Baseline ปี 2019 ที่ 86% และวัคซีนหัดเข็มแรกครอบคลุมเพียง 84%

เบื้องหลังทุกเปอร์เซ็นต์ที่หายไป คือ Cold Chain Infrastructure ที่ล้มเหลวหรือไม่มีอยู่จริง

สำหรับคนที่ทำงานในสาย Supply Chain ยาและวัคซีนในไทย — ไม่ว่าคุณจะเป็น Procurement Manager, QA Officer, Warehouse Supervisor หรือ Regulatory Affairs — ตัวเลขนี้แปลว่าอะไร?

แปลว่า Cold Chain ไม่ใช่แค่โลจิสติกส์ แต่มันคือเส้นเลือดใหญ่ของระบบสาธารณสุข และการรู้ว่าใครเป็นคนกำหนดมาตรฐาน คือก้าวแรกของการทำ Cold Chain ให้ถูกต้อง

ทำไมการ Follow ถึงสำคัญกว่าที่คุณคิด?

ภูมิทัศน์ของมาตรฐาน Cold Chain ในประเทศไทยมีอย่างน้อย 3 ชั้นที่ซ้อนกันอยู่:

ชั้นที่ 1 — ระดับโลก: WHO เป็นผู้กำหนดมาตรฐาน Vaccine Cold Chain ผ่านระบบ Prequalification (PQS) ที่ครอบคลุมตั้งแต่สเปกอุปกรณ์ (E006, E007) ไปจนถึงแนวทางการจัดเก็บและขนส่ง

ชั้นที่ 2 — ระดับสากล/อุตสาหกรรม: ISPE และ PDA ออก Guidance Documents และ Technical Reports ที่เป็นเอกสารอ้างอิงของทั้งอุตสาหกรรม Pharma — ตั้งแต่ออกแบบคลัง ตรวจสอบอุณหภูมิ ไปจนถึง Cold Chain Distribution

ชั้นที่ 3 — ระดับประเทศ: อย. (Thai FDA) คือผู้บังคับใช้กฎหมาย GDP (Good Distribution Practice) ในประเทศไทย ทุกโรงพยาบาล คลังยา และ Third-Party Logistics Provider ต้องปฏิบัติตามประกาศของ อย.

ปัญหาคือข้อมูลสามชั้นนี้กระจัดกระจาย — WHO, ISPE, PDA พูดภาษาอังกฤษ; อย. ประกาศเป็นภาษาไทยแต่เว็บไซต์หายาก; PCCIG และ IQVIA มีข้อมูลดีแต่หลายคนยังไม่รู้ว่ามีอยู่

CET ในฐานะผู้ให้บริการ Cold Chain Logistics ที่ทำงานในสนามนี้ทุกวัน — ด้วยการรับรอง GSDP, ISO 9001:2015, PMI และการขนส่งที่ 2–8°C, 15–25°C, −20°C — ขอทำหน้าที่ Curate 6 แหล่งข้อมูลที่เราคิดว่าทุกคนใน Pharma Supply Chain ควรติดตาม

6 องค์กรที่คุณควร Follow

1. WHO — Immunization, Vaccines & Biologicals

WHO คือต้นธารของมาตรฐาน Vaccine Cold Chain โลก

ทุกข้อกำหนดเรื่องอุปกรณ์ทำความเย็นสำหรับวัคซีน — ตั้งแต่ตู้แช่, Cold Box, ไปจนถึง Temperature Monitoring Device — ล้วนผ่านระบบ WHO PQS (Performance, Quality and Safety) ทั้งสิ้น

ในมุมของ Procurement Manager: เมื่อคุณต้องจัดซื้อวัคซีนหรือเจรจากับ Supplier ต่างประเทศ การรู้ว่า WHO กำหนดมาตรฐานอะไรไว้ จะทำให้คุณอ่าน Spec Sheet ได้อย่างมั่นใจ และตั้งคำถามกับ Vendor ได้ถูกจุด

WHO ยังเผยแพร่ Immunization Coverage Data เป็นประจำทุกปี ซึ่งสะท้อนสถานะของ Cold Chain ทั่วโลก — เป็นข้อมูลที่ช่วยให้คุณเข้าใจบริบทใหญ่ก่อนลงมือวางแผนภายในองค์กร

Follow ได้ที่: who.int (Immunization, Vaccines & Biologicals section), WHO Thailand Country Office

2. ISPE — International Society for Pharmaceutical Engineering

ISPE Good Practice Guide: Cold Chain Management คือเอกสารอ้างอิงอันดับหนึ่งสำหรับการออกแบบ Qualify และ Operate คลังยาและระบบ Distribution แบบควบคุมอุณหภูมิ

เนื้อหาครอบคลุมตั้งแต่ Warehouse Temperature Mapping, Lane Qualification, ไปจนถึง Risk Assessment ของเส้นทางขนส่ง — ทุกอย่างที่เกี่ยวข้องกับการสร้าง Cold Chain Infrastructure ระดับ Pharmaceutical Grade

ทีม QA และ Engineering ที่ต้องตรวจสอบหรือออกแบบคลังยา การ Follow ISPE จะทำให้คุณเห็นแนวโน้มมาตรฐานก่อนที่มันจะกลายเป็นข้อบังคับของ อย. — เรียกว่า Preparedness ก่อนใคร

Follow ได้ที่: ispe.org → Publications → Guidance Documents, ISPE Thailand Affiliate

3. PDA — Parenteral Drug Association

PDA คือสมาคมที่เน้นด้าน Pharmaceutical Manufacturing และ Quality โดยมี Technical Reports ที่เป็นเสมือนคัมภีร์ของวงการ Cold Chain:

• TR 64: Active Temperature-Controlled Systems — แนวทางการออกแบบ Qualification และ Operation ของระบบควบคุมอุณหภูมิแบบ Active (เช่น Active Container, Refrigerated Truck)

• TR 39: Cold Chain Guidance for Temperature-Controlled Distribution — แนวทางปฏิบัติสำหรับการขนส่งแบบควบคุมอุณหภูมิตลอดห่วงโซ่

ถ้าคุณต้องทำ Temperature Mapping ของ Cold Room หรือประเมิน Passive vs. Active Cold Chain Solution — PDA TR 64 คือสิ่งที่คุณต้องอ่าน และการ Follow PDA จะทำให้คุณรู้ทันทีเมื่อมี Revision หรือ Guidance ใหม่

Follow ได้ที่: pda.org → Technical Reports, PDA Thailand Chapter Events

4. อย. (Thai FDA) — กองยา

อย. คือผู้เล่นที่ขาดไม่ได้ในสมการ Cold Chain ของประเทศไทย — เพราะเป็นผู้ออกและบังคับใช้กฎหมาย Good Distribution Practice (GDP)

ทุก Third-Party Logistics Provider ที่รับจัดเก็บและขนส่งยาให้โรงพยาบาลหรือคลินิก ต้องผ่านการตรวจประเมิน GDP จาก อย. — และเกณฑ์การตรวจนี้จะเข้มข้นขึ้นทุกปี

แต่ความท้าทายที่หลายคนเจอคือ: การหาประกาศ GDP บนเว็บไซต์ อย. นั้นไม่ง่าย — หน้าเว็บเปลี่ยนบ่อย, ไม่มี Portal รวมเฉพาะ GDP, และหลายเอกสารมีเฉพาะภาษาไทย

เคล็ดลับจาก CET: นอกจาก fda.moph.go.th แล้ว ให้สมัคร Line OA ของ อย. เพื่อรับ Alert เมื่อมีประกาศใหม่เกี่ยวกับยาและเวชภัณฑ์ — วิธีนี้ช่วยประหยัดเวลาคลำหาเอกสารทีละหน้า

Follow ได้ที่: fda.moph.go.th, Line OA: @thai.fda

5. PCCIG — Pharmaceutical Cold Chain Interest Group

PCCIG เป็นเวที Cross-Industry ที่ไม่แสวงหาผลกำไร มุ่งเน้นเรื่อง Pharma Cold Chain โดยเฉพาะ

สิ่งที่ทำให้ PCCIG แตกต่างคือสมาชิกมาจากทุกภาคส่วน — ผู้ผลิตยา, Logistics Provider, Regulatory Body, และ Technology Vendor — ทำให้เนื้อหาที่ออกมามีมุมมองรอบด้าน

PCCIG จัด Webinar และเผยแพร่ Position Paper ในหัวข้อที่ใช้งานได้จริง เช่น Lane Qualification, Temperature Monitoring Technology, และ Regulatory Harmonization ระหว่างประเทศ

นี่คือแหล่งที่ Procurement Manager ควร Follow เพราะช่วยให้เห็น Best Practice จากหลากหลายมุม โดยไม่ต้องเสียค่าสมาชิกแพง ๆ

Follow ได้ที่: pccig.org, LinkedIn Group: Pharmaceutical Cold Chain Interest Group

6. IQVIA — Thailand Market Insights

IQVIA คือสถาบันข้อมูลวิทยาศาสตร์สุขภาพระดับโลก ที่มีรายงานเฉพาะสำหรับตลาดยาไทย

สำหรับคนที่ต้องบริหาร Supply Chain การรู้แนวโน้มตลาดยา — เช่น ยากลุ่มไหนโต, Cold Chain Product ตัวไหนจะเข้าไทยมากขึ้น, ภาพรวม Logistics Capacity — คือข้อมูลที่ช่วยให้คุณ Benchmark การดำเนินงานของตัวเองและวางแผน Capacity ล่วงหน้า

IQVIA Thailand เผยแพร่รายงาน Market Insights เป็นระยะ ครอบคลุมทั้ง Pharmaceutical Market Trends และ Healthcare Supply Chain Outlook ในประเทศไทย

Follow ได้ที่: iqvia.com/locations/thailand, IQVIA Institute Reports

CET — จุดตัดของทั้ง 6 แหล่งข้อมูล

CET Marketing & Distribution ให้บริการ Cold Chain Logistics สำหรับธุรกิจ Healthcare และ Food มาตั้งแต่ปี 2013 เราไม่ได้แค่ Follow ทั้ง 6 แหล่งนี้ — เราทำงานในจุดตัดของมันทุกวัน

เราขนส่งและจัดเก็บยาที่ 2–8°C, 15–25°C และ −20°C ภายใต้มาตรฐาน GSDP, ISO 9001:2015 และ PMI ให้กับลูกค้าทั่วประเทศ ท่ามกลางสภาพอากาศร้อน 35°C+ ของไทย — โดยรักษา KPI ที่ On-Time Delivery 98–99%, Picking Error ต่ำกว่า 0.04% และ Temperature Incident เพียง 0.01%

ถ้าคุณกำลังมองหา Cold Chain Partner ที่ไม่ใช่แค่รับจ้างขนของ แต่อยู่ใน Ecosystem เดียวกับมาตรฐานที่คุณต้องตาม —