5 ตัวเลขที่บอกว่า pharma cold chain ของไทยกำลังขึ้น

ในรอบ 5 ปีหลัง vocabulary ของอุตสาหกรรมยาเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน — biologics, mRNA, cell therapy, gene therapy ทั้งหมดเป็นกลุ่ม product ที่ temperature spec เข้มกว่ายาทั่วไป และทุกตัวต้องการ cold chain ที่ validate ได้ตั้งแต่ manufacturer จนถึง point-of-care

แต่ถ้าถามว่า "cold chain ของไทยอยู่ตรงไหนของแผนที่ภูมิภาค" คำตอบมักวนอยู่ที่ความรู้สึก ไม่ใช่ตัวเลข

โพสต์นี้รวบรวม 5 ตัวเลขจาก public source ที่ updated ในปี 2025–2026 เพื่อให้เห็นภาพจริงของตลาด pharma cold chain ในไทยและ ASEAN

1. WHO baseline: 50% — สัดส่วนวัคซีนทั่วโลกที่ถูก discard

UNEP เผยแพร่ feature ที่สรุปจาก baseline ของ WHO ว่าวัคซีน "up to 50%" ถูก waste ทุกปี โดยสาเหตุหลักคือ lack of temperature control และ logistics ที่ไม่สามารถ maintain unbroken cold chain ได้

ถ้าแยกตามประเภท ตัวเลขจะออกมาเป็น

• Lyophilized (freeze-dried) vaccine: wastage range 15% ถึง 50%

• Liquid vaccine: wastage range 5% ถึง 25%

ตัวเลขเหล่านี้เป็น global baseline — ไม่ได้แปลว่าทุกประเทศมี wastage rate เท่านี้ ในประเทศที่ infrastructure cold chain ครบและ monitor ทั้งสาย ตัวเลขสามารถลงต่ำกว่า 1% ได้ (ดู COVID vaccine ในสหรัฐในช่วงปี 2021) แต่ baseline ระดับโลกยังอยู่ในช่วงนี้ และเป็นเหตุผลที่ WHO และ UNDP ยังคง investment ในการ upgrade cold chain ของประเทศกำลังพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

ในเชิง business ตัวเลข wastage คือ KPI ที่บอกตรง ๆ ว่า cold chain ของระบบนั้นทำงานได้ระดับไหน

2. ตลาดโลก: USD 22.75 พันล้าน → USD 44.1 พันล้าน ในเวลาไม่ถึง 10 ปี

ตามรายงานของ DataM Intelligence ตลาด pharmaceutical cold chain logistics ระดับโลกในปี 2025 อยู่ที่ USD 22.75 billion และคาดว่าจะถึง USD 44.1 billion ภายในปี 2033 ที่ CAGR 9.12% ในช่วง 2026 ถึง 2033

driver ที่ผลักดันการโตนี้ไม่ใช่ vaccine COVID อย่างเดียวอีกต่อไป — ปัจจัยหลักในรอบนี้คือ

• Biologics และ biosimilars ที่เข้าตลาดต่อเนื่อง

• mRNA-based therapy ที่ขยายจากวัคซีนไปสู่ oncology

• Specialty drugs ที่ต้อง temperature control เฉพาะ

• Clinical trials ระดับโลกที่ใช้ multi-site distribution

ทั้งหมดนี้แปลว่า cold chain ที่เคยเป็น sub-segment ของ pharma logistics กลายเป็น default mode ของยาในรุ่นใหม่ — ไม่ใช่ niche อีกต่อไป

3. ตลาดไทย: USD 2.31 พันล้าน — ไม่ใช่ตัวเลขเล็ก

Mordor Intelligence (รายงานอัปเดต 15 ม.ค. 2569) ระบุว่า Thailand cold chain logistics market ในปี 2025 อยู่ที่ USD 2.31 billion ขยับเป็น USD 2.4 billion ในปี 2026 และคาดว่าจะถึง USD 2.89 billion ภายในปี 2031 ที่ overall CAGR 3.79%

ตัวเลขโดยรวมอาจดูธรรมดา แต่ถ้าเจาะลงไปใน segment จะเห็นว่าตลาด pharma ภายใน cold chain ของไทยโตเร็วกว่าตลาดรวม

• Pharmaceuticals & Biologics — CAGR 5.88%

• Deep-Frozen / Ultra-Low — CAGR 5.14%

ในเชิงพื้นที่ Mordor ระบุว่า Eastern region (Eastern Economic Corridor) จะโตที่ CAGR 4.18% เร็วกว่าค่าเฉลี่ยประเทศ จาก EEC infrastructure subsidies และ port upgrade

4. ASEAN: USD 4.7 พันล้าน → USD 11.8 พันล้าน ภายใน 2030

ระดับภูมิภาคยิ่งโตเร็วกว่าระดับประเทศ Mordor Intelligence รายงาน ASEAN pharma cold chain logistics market โตจาก USD 4.7 billion ในปี 2025 ขึ้นเป็น USD 11.8 billion ภายในปี 2030 ที่ CAGR 20.3%

ตัวเลข 20.3% เป็น CAGR ที่แทบไม่เห็นในตลาด logistics ใด ๆ — มันสะท้อนว่า ASEAN กำลังกลายเป็น cold chain hub ใหม่ของ pharma global

ในตลาด ASEAN นี้ ไทย สิงคโปร์ และมาเลเซีย รวมกันรับ cross-border cold freight 65% ของภูมิภาค โดยไทยถือ market share 26% — เป็น core distribution hub ระหว่าง Mainland Southeast Asia กับ pharma network ระดับ global

หมายความว่า cold chain operator ใน Bangkok ไม่ได้เล่นเฉพาะ local — ทุก lane ที่ validate และ monitor ได้ จะถูกใช้ใน cross-border shipment อัตโนมัติ

5. Storage uptime: 98.9% vs 99.4% — gap ที่เล็กแต่เปลี่ยน outcome

การศึกษาที่เผยแพร่ผ่าน PMC ซึ่งใช้ CDC dataset เปรียบเทียบ uptime ของ vaccine storage unit แต่ละ grade

• Household-grade combination refrigerator unit — อยู่ในช่วงอุณหภูมิที่กำหนด 98.9% ของ runtime

• Purpose-built pharmaceutical-grade unit — 99.4% ของ runtime

ฟัง 0.5% ดูเหมือนน้อย แต่บนสเกล 24/7 = 720 ชั่วโมง/เดือน ความต่าง 0.5% คือ ~3.6 ชั่วโมงต่อเดือนที่ unit อยู่ out-of-range อาจเป็นการ defrost cycle, อาจเป็น door opening pattern, หรืออาจเป็น compressor drift

ในการ validate cold chain ทุกชั่วโมง out-of-range คือ excursion ที่ต้อง document ทุก excursion ที่ undocumented คือ chain ที่ขาดเชิง compliance

นี่คือเหตุผลที่ pharmaceutical-grade equipment + continuous monitoring + SOP ที่ enforce การ document — ไม่ใช่ option แต่เป็น precondition ของการเรียกตัวเองว่า cold chain operator

ตัวเลขทั้ง 5 พูดเรื่องเดียวกัน

ถ้าวาง 5 ตัวเลขนี้ติดกัน เรื่องราวที่ออกมาตรงไปตรงมา

1. Global baseline: cold chain ที่อ่อน = wastage สูง — WHO ยังคงประเมินที่ "up to 50%"

2. ตลาด global: USD 22.75B กำลังจะไปถึง USD 44.1B — โตเร็วกว่า logistics เกือบทุก segment

3. ตลาดไทย: USD 2.31B โดย pharma segment โตเร็วสุดในตลาด

4. ASEAN: ไทยถือ 26% market share — เป็น hub ระดับภูมิภาค

5. Equipment: 0.5% gap ใน uptime = ~3.6 ชั่วโมง/เดือนของ excursion ที่ต้อง document

ภาพรวมที่ได้คือ pharma cold chain ในไทยและ ASEAN ไม่ใช่ niche แต่กลายเป็น infrastructure layer ที่เชื่อมยุทธศาสตร์การกระจายยาในระดับภูมิภาคและระดับโลก

บริบทของ CET

CET Marketing & Distribution ดำเนินงาน healthcare cold-chain logistics ในประเทศไทยที่ช่วง 2–8°C, 15–25°C และ −20°C ภายใต้มาตรฐาน GSDP และ ISO 9001:2015 — ไม่ครอบคลุม ultracold −70°C ซึ่งเป็น scale ที่ต้องการ infrastructure ระดับชาติเฉพาะ

หลักการที่ใช้ในการ validate cold chain เป็นหลักการเดียวกันในทุก scale — temperature mapping, qualified packaging, monitored transport, handler training และ documentation ที่ audit ได้ทุก lane ทุก shipment

ในตลาดที่ตัวเลขโตเร็วขนาดนี้ สิ่งที่ตัดสินว่าใครได้ส่วนแบ่งของ growth ไม่ใช่ขนาด fleet หรือ capacity แต่คือ chain ที่ validate ได้ทุกจุด ทุกช่วงเวลา และทุก excursion document กลับมาที่ระบบได้